กรรมแก้ไม่ได้

ธรรมะจริงๆ เป็นเรื่องใกล้ตัว คือเรื่องของตัวเราเอง ฉะนั้นเรียนธรรมะ รู้วิธีแล้วก็คือวิธีศึกษาตัวเอง เรียนรู้ตัวเอง สิ่งที่เป็นตัวเราก็มีกายกับใจนี้ เรียนรู้กาย เรียนรู้ใจ ถ้ารู้ได้ถ่องแท้ก็ปล่อยวาง ปล่อยวางได้ก็พ้นทุกข์ พ้นภาระ ปล่อยไม่ได้เราก็ต้องแบกต้องหามขันธ์ 5 รูป นาม กาย ใจ มันเป็นภาระที่ไม่รู้จักจบจักสิ้น ขันธ์อันนี้แตกทำลายไป จิตก็เที่ยวแสวงหาขันธ์อันใหม่ เรียกว่าแสวงหาที่เกิดไปเรื่อยๆ

ผู้แสวงหาที่เกิดเรียกว่าสัมภเวสี ตราบใดที่เรายังไม่บรรลุพระอรหันต์ พวกเรายังเป็นสัมภเวสีอยู่ คนไทยไปแปลสัมภเวสีว่าผีเร่ร่อน พวกเรานี่ล่ะเร่ร่อน เวียนตายเวียนเกิดในสังสารวัฏ ไม่รู้จักจบจักสิ้น ถ้าไม่ศึกษา ไม่ลงมือปฏิบัติธรรมะให้สมควรแก่ธรรม ก็หนีความเป็นสัมภเวสีไม่พ้น การจะพ้นจากวัฏฏะไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องต่อสู้เข้มแข็งมาก ศัตรูสำคัญสำหรับพวกเราคือกาม ความติดอกติดใจในรสชาติของกาม คือติดในรสของรูป ของเสียง ของกลิ่น ของรส ของสัมผัส หลายคนบอกให้บวชไม่กล้าบวช หรือถ้าบวชขอบวชชั่วคราว เพราะยังอาลัยอาวรณ์ในกาม

การฝึกตัวเองให้พ้นจากกาม

การบวชต้องฝึกตัวเองออกจากกาม ระบบของพระเป็นระบบที่ฝึกตัวเองให้พ้นจากกาม ปัจจัย 4 ที่พระต้องใช้ จำเป็นต้องใช้ มันจำกัดมาก อาหารก็ตามมีตามได้ หามาได้ บิณฑบาตมาได้อย่างไร ก็ต้องฉันอย่างนั้น เลือกไม่ได้ บางวันต้องฉันอาหารว่าง ถ้าพระที่ดำรงชีวิตด้วยการบิณฑบาตจริงๆ ไม่มีใครส่งอาหารให้ บางวันฉันอาหารว่าง คือบาตรนี้ว่างเปล่า ไม่มีอะไรเลย บางวันก็ได้ฉันอาหารที่ไม่ได้ชอบ บางทีก็อาหารบางอย่างเราไม่คุ้น ก็น่าสยดสยอง

ตอนหลวงพ่อยังไม่บวช เคยไปอยู่ในวัดป่าแห่งหนึ่ง พระไปบิณฑบาตรมาก็ได้ขานกมา เขาเอาขานกมาต้มมือ มันยังหงิกๆ อย่างนี้ นี่อาหารชั้นดีของที่วัดนั้น พระท่านก็แบ่งมาให้ เราเห็นแล้วเราอิ่มเลย อิ่มทิพย์ เห็นแล้วกลัว อย่างเป็นพระ อยากกินอันนี้ก็ไม่ได้กิน บอกอยากได้ของร้อนๆ ก็ได้ของเย็นๆ อยากได้ของเย็นๆ ก็ได้ของร้อน เพราะเราอยู่โดยอาศัยชาวบ้านเขาอยู่ ก็ได้อาหารตามมีตามได้ เลือกไม่ได้ ไม่มีสิทธิ์เลือก ถ้าเลือกมากก็ไม่ใช่การฝึกตัวเองแล้ว

เครื่องนุ่งห่มของพระก็มีจำกัด ก็มีผ้าไตรจีวรเป็นตัวหลัก ผ้านุ่งผืนหนึ่ง ผ้าคลุมผืนหนึ่ง ผ้าห่มผืนหนึ่ง สังฆาฏิคือผ้าห่มของพระ สังฆาฏิ ไม่ได้เอาไว้พาดโก้ๆ เดี๋ยวนี้พระมีผ้าห่ม ก็เลยเอาสังฆาฏิไปพาดเล่นโก้ๆ ไม่สบาย ไม่สบายก็ใช้ยาง่ายๆ เท่าที่มี ยาบางอย่างได้ยินชื่อก็กลัวแล้ว ที่อยู่อาศัยท่านก็กำหนด ถ้าพระสร้างกุฏิ กว้างได้เท่านี้ ยาวได้เท่านี้ กุฏิใหญ่ๆ ไม่ได้ แต่หลังๆ พระท่านไม่ได้สร้างกุฏิ โยมสร้างถวาย ขนาดมันก็โตขึ้น แต่รวมความก็คือต้องมักน้อย ปรารถนาน้อย โลภมากมีความทุกข์ พระ ถ้าพระโลภมากก็มีแต่ความทุกข์ มันไม่มี อยากกินอันโน้น อยากกินอันนี้ มันไม่มีจะกิน ก็ทุกข์

เมื่อก่อนหลวงพ่อรู้จักพระองค์หนึ่ง ท่านก็เป็นลูกศิษย์ครูบาอาจารย์ ท่านเป็นลูกเศรษฐีอยู่ทางเชียงใหม่ ท่านมีศรัทธาออกมาบวช นี้ท่านอยากฉันข้าวเหนียวถั่วดำ บอกตั้งแต่มาบวชหลายปี ไม่ค่อยได้ฉันเลย ไม่ใช่หลวงพ่อ เดี๋ยวข้าวเหนียวถั่วดำมาเยอะ ท่านบอกว่าอยู่ตั้งหลายปีไม่ได้ฉัน ก็คิดถึงอยู่เรื่อยๆ วันหนึ่งไปบิณฑบาต พระกรรมฐานบิณฑบาต ก็เดินเข้าแถวกันไป มองเห็นแต่ไกลเลย มีข้าวเหนียวถั่วดำหลายถุง ก็บิณฑบาต องค์ข้างหน้าท่านก็รับไปหมดแล้ว พอมาถึงท่านไม่มีแล้ว หมดแล้ว บอกใจก็แป้วเลย

อีกวันหนึ่งไปบิณฑบาตร ท่านได้ข้าวเหนียวถั่วดำมา ก็ดีใจวันนี้จะได้ฉัน นี้ระบบของพระกรรมฐาน บิณฑบาตได้อาหารมา ต้องเอาอาหารมาเทรวมกัน แล้วก็ส่งต่อตั้งแต่หัวแถวไปท้ายแถว ท่านบอกพระที่อยู่ข้างหน้าท่าน เอาถุงข้าวเหนียวถั่วดำไป ท่านบอกกลับกุฏิวันนั้นร้องไห้เลย เสียใจว่า โอ้ เรา พ่อแม่เราร่ำรวยมีเงินเป็นร้อยล้าน เราก็ลูกคนเดียว แค่จะฉันข้าวเหนียวถั่วดำก็ไม่ได้ฉัน ท่านบอกวันนั้นท่านร้องไห้เลย

ทำไมชีวิตพระปฏิบัติมันเข้มข้น เพราะท่านฝึกที่จะสู้กาม กามคือรูปสวยๆ เรียกกามคุณอารมณ์ รูปที่สวย รสที่อร่อย กลิ่นที่หอม สัมผัสที่นุ่มนวลถูกอกถูกใจ ตา หู จมูก กลิ่น มีกลิ่นที่ดี กามคุณ 5 อย่าง รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัสทางร่างกาย เป็นฆราวาสมันก็ตามใจกามไปเรื่อยๆ ฉะนั้นฆราวาสภาวนา จะเอาโสดาบัน สกทาคามี ไม่ยาก แต่ถ้าจะภาวนาให้ถึงอนาคามี ยาก เพราะเราเคยชินที่จะตามใจกาม จริงๆ ไม่ใช่ตามใจกาม ตามใจกิเลสที่จะแสวงหากาม อย่างพระที่มีข่าวเมื่อต้นปี หรือเมื่อปลายปีก่อน เสียหายไปมากมายก็เรื่องกาม

กรรมแก้ไม่ได้

ฆราวาสก็มีเรื่องหมอดูแก้กรรม อยู่มาจนแก่มีชื่อเสียง ก็สู้กิเลสไม่ได้ ก็แพ้กาม เอาจุดอ่อนของคนอื่น คนกำลังมีความทุกข์ ขาดที่พึ่ง ก็ไปหลอกเขาเพื่อจะเสพกาม อันนี้บาปมาก ทางกฎหมายอาจจะไม่มากเท่าไร มันไปทำอนาจารผู้ชาย แต่ว่ามันเป็นความโหดร้าย คนมีความทุกข์อยู่ เขามาหาหวังว่าจะเปลื้องความทุกข์ออกไป ก็ไปฉวยโอกาสแสวงหากามจากเขา บาปมากอันนี้

ที่จริงหมอดูคนนี้ หลวงพ่อได้ยินชื่อมาตั้งแต่ก่อนบวช เคยมีลูกศิษย์เขามาเล่าให้ฟัง ชวนไปหาบอกไปแก้กรรม หลวงพ่อได้ยินคำว่าแก้กรรม หลวงพ่อไม่เอาด้วย เพราะเราเป็นชาวพุทธ เราได้ศึกษามาแล้ว กรรมมันแก้ไม่ได้ ถ้าทำกรรมไว้แล้ว ก็ต้องรับผล อย่างเราซุ่มซ่ามเดินหัวไปชนเหลี่ยมเสา หัวแตก จะมาทำพิธีแก้กรรมให้ไม่ชนเสา ก็มันชนไปแล้ว จะไปแก้อะไร มันเป็นอดีต อดีตมันผ่านไปแล้ว มันแก้ไม่ได้

หลวงพ่อได้ยินเรื่องแก้กรรม หลวงพ่อไม่เอาแล้ว รู้ว่าไม่ใช่ชาวพุทธหรอก ชาวพุทธเชื่อเรื่องกรรม เรื่องผลของกรรม ใครมาชวนไปแก้กรรม ไม่แก้ ทางที่จะดีสำหรับเรา ที่เวลาอกุศลให้ผล คือทำความดีให้มากขึ้น ทำความดีให้เยอะขึ้น ไม่ใช่หาทางแก้กรรม การที่เราทำกรรมดีให้มากขึ้น มันก็จะเจือจางผลของกรรมเก่า พระพุทธเจ้าท่านเปรียบเทียบ เหมือนเรามีน้ำอยู่แก้วหนึ่ง เราเอาเกลือกำมือหนึ่งใส่ลงไปในแก้ว เราชิมน้ำ โอ๊ย น้ำนั้นเค็มมาก

ถ้าเราเติมน้ำลงไป เปลี่ยนไปใส่เกลือกำมือหนึ่ง ลงไปในถังน้ำใหญ่ๆ เกลือก็จำนวนเท่าเดิม ไม่ได้ลดจำนวนลง แต่เรากินน้ำนั้นได้ อันนี้ลักษณะอย่างนี้ ไม่ใช่การแก้กรรม เกลือคือกรรมเก่าไม่ได้ลดลง แต่เราทำกรรมใหม่ที่ดีขึ้น เหมือนเราเติมน้ำลงไปเยอะๆ มันก็เจือจางรสของเกลือลงไปก็สามารถกินได้ ยิ่งบอกว่ารู้ว่าคนนี้เป็นเจ้ากรรมนายเวร คนนี้ทำกรรมอันนี้มา จะต้องแก้โดยการไปขอขมาคนนั้นคนนี้

หลวงพ่อได้ยิน หลวงพ่อก็ไม่เชื่อ เพราะเรื่องกรรมเป็นเรื่องอจินไตย ท่านที่รู้แจ่มแจ้งก็มีแต่พระพุทธเจ้า ไม่ใช่เรื่องของคนที่มีกิเลส จะมารู้ว่าใครทำกรรมอะไรมา รับผลกรรมอะไรมา มันมโนเอาทั้งนั้น มันผิดหลัก ถ้าเราศึกษาธรรมะ เราจะรู้ว่าอันนี้ไม่ใช่ การจะรู้ถ่องแท้เรื่องกรรม มันไม่ใช่วิสัยกระทั่งสาวก ไม่ใช่วิสัยที่จะรู้ได้จริง รู้ได้เลาๆ อย่างมาก

พระมหาโมคคัลลานะ ท่านมีฤทธิ์มาก ว่างๆ ท่านก็ไปเที่ยวสวรรค์ แล้วไปเจอเทวดา มีวิมานสวยงาม มีสระโบกขรณี มีดอกไม้ดูเยอะแยะ มีบริวารมากมาย ท่านไม่ได้มานั่งระลึก ว่าเทวดานี้ทำบุญทำกรรมอะไรมา ท่านถามว่า “ดูกร เทวดา ทรัพย์เหล่านี้ท่านได้มาเพราะอะไร” เจ้าตัวเขาก็จะเล่าให้ฟัง อ๋อ เคยถวายทานในพระพุทธเจ้าองค์ก่อน หรือเคยรักษาศีล เคยดูแลพ่อแม่ เคยให้อภัย คนด่าไม่โกรธ โกรธแต่ว่าไม่ถือโทษ ท่านใช้วิธีไปสัมภาษณ์เอา ท่านไม่ได้มานั่งมโนเอา คนนี้มีกรรมอย่างนี้ เลยได้ผลอย่างนี้ เรื่องกรรมเป็นเรื่องอจินไตย ไม่ใช่วิสัยของปุถุชนจะมโนเอาได้

ฉะนั้นเราได้ยินว่าใครมารู้กรรมของเรา อย่าไปเชื่อ เชื่อไม่ได้ มันผิดหลักที่ชาวพุทธที่มีการศึกษาจะเชื่อได้ บางคนบอก เอ๊ะ ทำไมเขารู้ ว่าให้ไปขอขมาคนนั้นคนนี้ เออ ท่าจะเก่งจริง รู้ หลวงพ่อทำงานเกี่ยวกับการข่าวมาตลอด หลวงพ่อไม่รู้สึกว่ายากอะไร เราก็เช็กข้อมูลไว้ก่อน มีลิสต์รายชื่อ คนนี้อยู่บ้านนี้ เช็กไว้ก่อน ใครมาถามก็บอก คนนี้เป็นเจ้ากรรมนายเวร ให้ไปหาที่บ้านนี้ ง่ายจะตายไป มันไปวิเศษตรงไหน หรือถ้าเตรียมไม่ทัน ก็บอกเดี๋ยววันหลังมา วันนี้จะต้องนั่งเข้าฌานก่อน แล้ววันหลังจะมาบอก ก็ให้คนไปสืบก็ได้ มันต้องเล่นเป็นขบวนการ คนเราก็โง่ๆ เชื่อมันปักอกปักใจ เชื่อเด็ดขาดลงไป ถูกเขาหลอก

พวกที่ถูกหลอก หลวงพ่อเห็นมี 2 กลุ่มใหญ่ๆ กลุ่มหนึ่งพวกชีวิตมีปัญหามาก อีกกลุ่มหนึ่งคือกลุ่มที่กลัวชีวิตจะมีปัญหา สังเกตไหมว่าพวกดารา นักร้อง นักธุรกิจอะไรนี้โดนหลอกแล้วหลอกอีก เวลามีข่าวถูกพระหลอก ถูกโยมหลอก จะต้องติดอันดับพวกนี้เข้าไปเสมอ เพราะชีวิตพวกนี้ไม่มั่นคง ทำธุรกิจก็ไม่มั่นคง เป็นดาราก็ไม่มั่นคง รู้สึกชีวิตไม่มั่นคง ก็ต้องหาตัวเสริมตัวช่วย ช่วยให้กำลังใจดี ได้เท่านั้นล่ะจริงๆ แล้วบางที่มันหลอกเอาเงิน หลอกเอาเงิน หลอกอะไร

ฟังธรรมะแล้วเรียนให้ดี
เราจะได้ไม่เชื่ออะไรที่งมงาย

คนเหล่านี้โดนหลอกได้ เพราะไม่ใช่ชาวพุทธที่แท้จริงหรอก เป็นชาวพุทธต้องศึกษา ต้องศึกษา ปฏิบัติไม่เป็น ศึกษาปริยัติก็ยังดี เรียนปฏิบัติอย่างเดียวก็ไม่ดี เกิดปฏิบัติผิด เกิดเข้าสำนักผิด อาจารย์สอนเพี้ยน เราไม่รู้ เพราะฉะนั้นปริยัติจะช่วยเตือนนักปฏิบัติ ว่าอันนี้ออกนอกลู่นอกทางแล้ว ส่วนนักปฏิบัติก็เป็นตัวไปช่วยพิสูจน์ พวกที่เขาเรียนปริยัติ เขารู้ได้อย่างไรว่าจริง พอลงมือปฏิบัติแล้ว เออ ปริยัติอันนี้จริง มันจะเสริมซึ่งกันและกัน

ฉะนั้นพวกเราต้องเรียน ต้องศึกษา โดยเฉพาะถ้าอยากพ้นทุกข์จริงๆ ศึกษาหลักของการปฏิบัติให้แม่นๆ เรียนเรื่องสติปัฏฐานให้หนักไว้ เรียนเรื่องสติปัฏฐาน แล้วก็ต้องรู้เรื่องขันธ์ 5 เรื่องไตรลักษณ์ อายตนะ ฟังแล้ว เยอะแล้ว จริงๆ เรียนเรื่องกายเรื่องใจของตัวเอง ที่จริงเวลามีข่าวพระไม่ดี โยมไม่ดี เรื่องหลอกกันนี้ เราไม่ต้องไปด่าเขาหรอก เขามีกรรมของเขา อย่างหมอดูนั้นก็เป็นบัณเฑาะก์ เขาเรียกบัณเฑาะก์

บัณเฑาะก์มี 5 อย่าง บัณเฑาะก์ 2 อย่างบวชได้ บัณเฑาะก์ 3 อย่างบวชไม่ได้ บัณเฑาะก์ชนิดแรกรู้สึกจะชื่ออาสิตตะ บัณเฑาะก์ชนิดนี้เวลาเกิดราคะ แล้วชอบอมจู๋คนอื่น พวกนี้บวชได้ แต่ตอนบวชแล้วต้องไม่ทำอีก บัณเฑาะก์อีกอย่างหนึ่ง ชอบดู ชอบดูผู้ชายกับผู้ชายเสพสังวาสกัน ถ้าเป็นยุคนี้ก็ดูคลิป ก็ดูได้เหมือนกัน พวกนี้ก็บวชได้ บัณเฑาะก์กลุ่มที่ 3 พวกที่ตอน พวกที่ตอนอย่างพวกขันที พวกนี้บวชไม่ได้ ถือเป็นบัณเฑาะก์ชนิดหนึ่ง แต่คนทำหมันไม่เกี่ยว คนทำหมันก็ยังเป็นผู้ชายเต็มร้อยอยู่ บวชได้ พระบางองค์ตีความผิด ไม่ค่อยรู้เรื่องโลก บอกถ้าทำหมันชายแล้วบวชไม่ได้ ไม่เกี่ยว มันก็ยังเป็นผู้ชายเต็มปกตินั่นล่ะ เพียงแต่มันไม่มีลูกเท่านั้น พวกนี้บวชได้

บัณเฑาะก์อีกพวกหนึ่ง เป็นพวกที่มีอวัยวะเพศ 2 อย่าง ทั้งผู้หญิงผู้ชาย เลยสับสน ไม่รู้ว่าเป็นผู้หญิงหรือผู้ชาย พวกนี้บวชไม่ได้ มีอีกพวกหนึ่งพวกอะไรจำไม่ได้ เมื่อกี้นึกได้ ตอนนี้นึกไม่ได้ อ้อ พวกนี้ประหลาด คือบางทีก็เป็นผู้ชาย บางทีก็เป็นผู้หญิง เราฟังแล้ว มีด้วยหรือ เหลือเชื่อ พอข้างแรมก็กลายเป็นผู้หญิง ถึงข้างขึ้นก็กลายเป็นผู้ชาย ทำไมในตำราเขียนไว้ มันมีจริงหรือ ฟังแล้วไม่น่าเชื่อ อันนี้บอกให้ก็ได้

ครูบาอาจารย์ท่านเคยเล่า ว่าเมื่อก่อนก็มีเณรองค์หนึ่งในสายปฏิบัตินี่ล่ะ ข้างขึ้นแกก็ทำตัวปกติ พอถึงข้างแรมแกซ่อนตัวไม่ให้คนเห็น พระก็สงสัยไปแอบดู อ้าว กลายเป็นผู้หญิง มันเป็นผู้หญิงจริงๆ เลย ไม่ใช่แค่ความรู้สึกเป็นผู้หญิง ร่างกายก็เป็นผู้หญิงไปด้วย มีเขางอกขึ้นมา เคสอย่างนี้เคยมี เคยมี แต่พวกเราส่วนใหญ่เกิดไม่ทันเคสอย่างนี้ แล้วครูบาอาจารย์ท่านรู้ ท่านก็เลยให้สึกออกไป พวกนี้บวชไม่ได้

ฉะนั้นเรื่องธรรมะ ถ้าเราศึกษาแล้ว บางอย่างก็น่าสงสัย จริงหรือไม่จริง มันประหลาด ประหลาดแต่ว่ามันก็มี ไม่ใช่ไม่มี เป็นเรื่องของกรรมล้วนๆ เลย ส่วนอาจารย์หมอดูนั้น ถ้าแกจะบวชแกก็ยังบวชได้ มันเป็นประเภทที่ไม่ได้ห้ามบวช แต่ทำกรรมหนัก หากินกับความเดือดร้อน ความทุกข์ยากของคนลำบาก ใจไม่ได้มีความเมตตา พวกเราฟังธรรมะแล้วเรียนให้ดี เราจะได้ไม่เชื่ออะไรที่งมงาย

หลวงพ่อตั้งแต่เด็ก เขาไหว้เจ้าพ่อเจ้าแม่อะไร หลวงพ่อไม่ไหว้ ที่บ้านบางทีเขาก็ไหว้เจ้า ตรุษจีนอะไรอย่างนี้ ก็ไม่ไหว้ด้วย ใจมันไม่เชื่อ ไปไหว้เดี๋ยวเจ้าเห็นหน้า เจ้าหมั่นไส้เปล่าๆ ศาลเจ้าอะไร ไม่เข้า พอเราภาวนา เรามั่นคงในพระศาสนา อะไรที่อยู่นอกคำสอนในทางศาสนาพุทธ เราก็ไม่เอา หลวงพ่อไม่เคยสะเดาะเคราะห์ ไม่เคยสะเดาะเคราะห์ ไม่เคยไปตามวัด ไปไหว้เทวรูป ขอให้รวย ไม่เคย

คนเราจะจนหรือรวย อยู่ที่กรรมของตัวเอง ทั้งกรรมเก่า กรรมใหม่ กรรมใหม่ขยันทำมาหากิน หากินได้ถูกช่องก็รวย ไม่ใช่เทวดามาช่วยให้เรารวยได้ ที่เห็นๆ ก็วัดที่ทำเทวรูปให้คนไปไหว้ วัดนั้นเขาก็รวย แถวนี้ก็มี แถวนี้คนไปไหว้ เป็นชาวพุทธมีพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง เป็นสรณะ สรณะอื่นของพวกเราไม่มี พระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์เป็นสรณะ เป็นที่พึ่งอันประเสริฐของเรา

ถ้าเราอยากภาวนา อยากเป็นพระโสดาบัน พระโสดาบันไม่มีสรณะอื่นนอกศาสนาพุทธแล้ว เราต้องฝึกตัวเอง อะไรไม่มีเหตุมีผลขัดแย้งกับคำสอนเราก็ไม่เอา สิ่งที่เราต้องทำคือไตรสิกขา ถ้าถามว่าชาวพุทธมีหน้าที่อะไรก็ต้องตอบได้ ชาวพุทธมีหน้าที่ศึกษา ศึกษาอะไร ศึกษาว่าทำอย่างไร ศีลของเราที่ไม่มีจะมี ศีลที่มีแล้วจะเจริญขึ้น มั่นคง ทำอย่างไรสมาธิที่ไม่มีจะมี ที่มีแล้วจะแข็งแรง ทำอย่างไรปัญญาที่ไม่เคยมีจะเกิดขึ้น จะรู้ถูกเข้าใจถูก ตัวปัญญาเป็นตัวสำคัญ

ไตรสิกขาต้องมีครบ

ที่เรามาภาวนากันแทบเป็นแทบตาย สิ่งที่เราจะได้มาคือสัมมาทิฏฐิ คือตัวปัญญาที่ถูกต้อง สิ่งที่เราจะขจัดออกไปเรียกว่ามิจฉาทิฏฐิ คือความรู้ที่ไม่ถูกต้อง ฉะนั้นสิ่งที่พวกเราต้องเรียน เรียกว่าไตรสิกขา เรียนเรื่องอธิสีลสิกขา อธิจิตตสิกขา อธิปัญญาสิกขา แล้วการเรียนก็ต้องเรียนตามลำดับ อยู่ๆ จะไปเรียนปัญญาสิกขา โดยไม่มีศีลรองรับ มันจะกลายเป็นปัญญามหาโจร เอาความรู้ความเข้าใจไปหลอกคนอื่นเขา หรือหลอกตัวเองว่าบรรลุขั้นนั้นขั้นนี้

ฉะนั้นศีลเป็นพื้นฐานสำคัญ มีศีลแล้วก็ต้องฝึกจิต เรียกว่าจิตตสิกขา ฝึกจิตมี 2 อย่าง ฝึกจิตให้มีแรง มีกำลัง กับฝึกจิตให้พร้อมที่จะเจริญปัญญา ฉะนั้นการฝึกจิตมี 2 อัน การเจริญปัญญา ก็คือการเอาจิตที่พร้อมแล้ว มีกำลังเข้มแข็ง ตั้งมั่น เอาจิตนั้นไปเจริญปัญญา ไปเรียนรู้ความจริงของร่างกายจิตใจ สิ่งที่เราต้องทำ บางคนบอกว่าถ้ามีปัญญาแล้วไม่ต้องรักษาศีล

เราดูฐานพระพุทธรูป ส่วนมากเขาทำฐาน 3 ชั้น เป็นสัญลักษณ์ของศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าไม่มีฐานข้างล่าง ฐานข้างบนมันตั้งอยู่ไม่ได้ ไม่มีศีล สมาธิก็ตั้งอยู่ไม่ได้ ไม่มีสมาธิ ปัญญาก็ตั้งอยู่ไม่ได้ ฉะนั้นพวกที่บอกไม่ถือศีล ไม่ยึดถือ ไม่ยึดถือศีล เพราะมีปัญญา เราต้องรู้ พวกนี้พวกมิจฉาทิฏฐิ พวกอวดดีกว่าคำสอนของพระพุทธเจ้า แล้วพวกนี้บางทีก็ออกมาเผยแพร่ ออกมาสอน แต่สังเกต อยู่ไปได้ช่วงหนึ่งก็หายนะ อยู่ไม่รอดหรอก

เมื่อเร็วๆ นี้ก็สึกไปอีก ดีที่สึก ก็จะมีพวกเพี้ยนๆ อย่างนี้เป็นระยะๆ อยู่ไปช่วงหนึ่ง ปฏิบัติธรรมไม่สมควรแก่ธรรม อย่างเราสร้างบ้าน 3 ชั้น พอสร้างชั้นที่สามเสร็จแล้ว เรารื้อชั้นที่หนึ่งที่สองออกได้ไหม มันก็อยู่ไม่ได้ ชั้นที่สามก็ถล่ม บอกมีปัญญาแล้วละเลยสมาธิกับศีล มันก็เป็นไปไม่ได้ ปัญญาถล่มแน่นอน เหมือนตึก ตึก 3 ชั้น ก็ต้องสร้างไปทีละชั้น ชั้นที่หนึ่งเราสร้างศีลขึ้นมา ชั้นที่สองเราต่อยอด ไม่ใช่รื้อศีลทิ้ง เราต่อยอดมีสมาธิ เรามีศีล มีสมาธิ แล้วเราก็ต่อยอดให้เกิดปัญญา

เพราะฉะนั้นไตรสิกขาต้องมีครบ ไม่ใช่มีปัญญาแล้วก็ละเลยศีลและสมาธิ หลวงพ่อเคยทำผิด หลวงพ่อนั่งสมาธิแต่เด็ก แล้วก็ไม่เห็นว่าจะเกิดปัญญาตรงไหนเลย จนมาเจอหลวงปู่ดูลย์ ท่านสอนให้หลวงพ่อเจริญปัญญา ด้วยการดูนามธรรม พอหลวงพ่อรู้หลักวิธีเจริญปัญญา หลวงพ่อไม่สนใจการทำสมาธิแล้ว รู้สึกเสียเวลา เลิก ไม่ทำสมาธิ เดินปัญญารวดไปเลย ก็เดินปัญญาอยู่ได้ 2 ปี พอสมาธิไม่พอก็เกิดวิปัสสนูปกิเลส เกิดแสงสว่าง เกิดโอภาส สว่าง กลางวันก็สว่าง กลางคืนก็สว่าง ใจก็มีแต่ความสุข อยู่ในแสงสว่าง มีแต่ความสุข อยู่ไปนานๆ แล้วเกิดโยนิโสมนสิการ

พระพุทธเจ้าว่าจิตไม่เที่ยง ทำไมจิตเราเที่ยง พระพุทธเจ้าว่าจิตเป็นทุกข์ ทำไมจิตเรามีแต่ความสุข พระพุทธเจ้าว่าจิตเป็นอนัตตา ทำไมเราบังคับได้ อย่างนี้ พิจารณาอย่างนี้ เรียกว่าโยนิโสมนสิการ ไม่ใช่คิดมั่วๆ ไม่มีเหตุมีผล ต้องคิดให้ถูกหลัก คราวนี้รู้แล้วว่าเราเดินจิตผิดแล้ว แต่แก้ไม่ตก ไม่รู้ว่าผิดตรงไหน ดูไม่ออก ไปเจอหลวงตามหาบัวท่านบอกให้ บอก “ที่ดูจิต ดูไม่ถึงจิตแล้ว ต้องเชื่อเรา เราผ่านมาด้วยตัวเราเอง อะไรๆ ก็สู้บริกรรมไม่ได้”

หลวงพ่อได้ยิน ท่านให้บริกรรม เราก็พุทโธๆ ใจไม่ชอบ รำคาญ ไม่ชอบบริกรรมพุทโธ หลวงพ่อก็ เอ๊ะ ท่านให้บริกรรม แสดงว่าสมถะเราไม่พอ สมาธิเราไม่พอ หลวงพ่อทำสมาธิในสิ่งที่ตัวเองถนัด หายใจเข้าพุท หายใจออกโธไป หายใจแป๊บเดียว จิตสงบ พอจิตรวมแล้วถึงรู้เลย โอ๊ย ปีหนึ่งที่ผ่านมา จิตเราอยู่ข้างนอก ไปว่างๆ สว่างอยู่ข้างนอก จิตไม่เข้าฐาน จิตไม่เข้าฐานแล้วไปไหนต่อไม่ได้หรอก ก็ตันอยู่แค่นั้น พอจิตรวม ทำสมถะจิตรวม รู้แล้วที่ทำอยู่ผิด คราวนี้ก็เดินต่อได้

ทำไมจิตไปอยู่ข้างนอกใช้ไม่ได้ ทำไมจิตต้องอยู่กับกายกับใจ เพราะการปฏิบัติจริงๆ คือการเรียนรู้กายรู้ใจของเรา ก็จะได้เห็นทุกข์เห็นโทษแล้วปล่อยวางได้ ถ้าจิตไปสว่าง ว่าง สบายอยู่ข้างนอก มันจะไปเห็นทุกข์เห็นโทษอะไรได้ ตายไปก็ไปเป็นพระพรหมก็แค่นั้นล่ะ อาศัยโยนิโสมนสิการ สังเกตตัวเอง ตรงไหนสังเกตแล้วยังไม่เข้าใจ มีโอกาสก็ถามครูบาอาจารย์

ที่หลวงพ่อภาวนา ส่วนใหญ่เวลาเกิดปัญหา หลวงพ่อสังเกตตัวเอง ผ่านได้ทุกที เกือบทุกที ไม่ทุกที มีน้อยครั้งที่ต้องไปถามครูบาอาจารย์ ตั้งแต่ภาวนามา ครูบาอาจารย์ต้องช่วยหลวงพ่อทั้งหมด 7 ครั้งเอง 7 ครั้ง ครูบาอาจารย์บางองค์ช่วยมากกว่า 1 ครั้ง นอกนั้นเราภาวนา เราก็จะเห็นปัญหารายวัน ขืนมีปัญหานี้ขึ้นมา ก็อยากจะไปถาม มีปัญหานี้ก็อยากถาม วันๆ ไม่ทำอะไร ก็แค่นั่งคิด สงสัยขึ้นมาก็ไปถาม ถามแล้วก็มาคิดต่อ แล้วก็สงสัยใหม่ แล้วก็ถามอีก

ฉะนั้นพวกช่างถาม พวกช่างคิด พวกเหลวไหล ที่นี่ก็มีเหมือนกัน บางคนชอบถาม ถามแล้วถามอีก ถามจุกจิก แทนที่จะไปดูสภาวะที่มีที่เป็น เอาแต่นั่งถาม แล้วเมื่อไรมันจะเข้าใจ ธรรมะมันต้องเห็นด้วยตัวเอง ไม่ใช่อาศัยสติปัญญาของครูบาอาจารย์อย่างเดียว ต้องรู้ด้วยตัวเอง เห็นด้วยตัวเอง ใช้ความสังเกตเอา สิ่งที่เราประพฤติปฏิบัติอยู่นี้ กุศลเจริญหรืออกุศลเจริญ สังเกตง่ายๆ อย่างนี้ล่ะ ทำแล้วกิเลสมาก หรือกิเลสลด ทำแล้วกุศลที่ยังไม่เกิดเกิดไหม กุศลที่เกิดแล้วเจริญขึ้นไหม สังเกตตัวเองไป แล้วเราจะประคับประคองตัวเองไป แล้วการปฏิบัติ เวลาเกิดปัญหาก็อย่าตกใจ จับภาวะปัจจุบันไว้ให้ได้เลย รู้สภาวะลงปัจจุบันไป

สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา
สิ่งนั้นทั้งหมดดับเป็นธรรมดา

ถ้าเราไม่ทิ้งปัจจุบัน มีสติรู้กายรู้ใจอยู่ในปัจจุบันก็ไม่พลาดหรอก ถ้าทิ้งปัจจุบันเมื่อไร พลาดทันที ถ้าเราอยู่กับปัจจุบัน จิตเราเป็นอย่างไร รู้เข้าไปเลย ถ้ารู้จิตไม่ได้ รู้กาย ฉะนั้นไม่ใช่ทุกคนที่ดูจิต แล้วจะดูจิตได้ทุกวัน บางวันกำลังตก ก็ต้องมาดูกาย รู้สึกในร่างกายไป ร่างกายเคลื่อนไหว รู้สึก ร่างกายเคลื่อนไหวรู้สึกไป ถึงจุดหนึ่งจิตจะมีแรง ก็จะกลับไปดูจิตได้ พอดูจิตได้ เราก็จะเห็นทุกสิ่งที่เกิดขึ้นกับจิต ไม่ว่าสุขหรือทุกข์ ไม่ว่ากุศลหรืออกุศล เกิดแล้วดับทั้งสิ้น ก็จะเห็นอย่างนี้ การที่เราเห็นว่าสิ่งใดเกิดสิ่งนั้นดับ อันนี้สำคัญ ถ้าเห็นอย่างถ่องแท้ นั่นคือพระโสดาบัน

ฉะนั้นเราต้องฝึกตัวเอง ฝึก ศีลต้องรักษา ทุกวันแบ่งเวลาทำในรูปแบบ ทำในรูปแบบ เบื้องต้นอยู่กับอารมณ์กรรมฐานของเราไป ถ้าใจเราสงบอยู่กับอารมณ์กรรมฐาน ใจก็จะมีความสุข มีความสงบ มีกำลัง เวลาอยู่กับอารมณ์กรรมฐาน อยู่สบายๆ อย่าไปเค้นจิตให้สงบ สงบก็ได้ ไม่สงบก็ได้ รู้อารมณ์กรรมฐานไปเรื่อยๆ สงบก็ช่าง ไม่สงบก็ช่าง ทำไปเรื่อยๆ แล้วถ้าใจเราสบาย ใจเรามีความสุข สมาธิจะเกิดเอง จิตจะสงบเอง

ฉะนั้นเราก็เลือกกรรมฐานที่อยู่ด้วยแล้วสบายใจ มีความสุข เราก็ไปอยู่ แล้วเราก็มีความสุข ใจก็สงบ แล้วถ้าจะฝึกสมาธิให้จิตตั้งมั่น ก็ใช้กรรมฐานเดิม แต่สังเกตเข้ามาที่จิต ให้ความสำคัญที่จิต ไม่ใช่ให้ความสำคัญที่อารมณ์กรรมฐาน ถ้าเราให้ความสำคัญกับตัวอารมณ์กรรมฐาน จะได้สมาธิชนิดสงบ ถ้าเราให้ความสำคัญกับการรู้จิตตัวเอง เราจะได้สมาธิชนิดตั้งมั่น

อย่างหายใจเข้าพุทออกโธ รู้ทันว่าจิตหนีไปคิดเรื่องอื่น หายใจเข้าพุทออกโธ รู้ทันว่าจิตถลำลงไปเพ่งลมหายใจแล้ว รู้ทันจิต จิตจะไหลไปไหลมา ไหลไปไหลมา คอยรู้ไว้ อย่าไปควบคุม อย่าไปบังคับ จิตจะไหลก็ให้มันไหล แต่มีสติรู้ แล้วทันทีที่เรารู้ว่าจิตไหลไป จิตที่ไหลไปจะดับ จิตที่ตั้งมั่นจะเกิด ฝึกบ่อยๆ จิตจะมีแรง จิตจะตั้งมั่นโดยเราไม่ได้เจตนา แล้วต่อไปพอสติระลึกรู้กาย ก็จะเห็นไตรลักษณ์ของกาย สติระลึกรู้เวทนา สุขทุกข์ ก็จะเห็นสุขทุกข์ ไม่สุขไม่ทุกข์ เป็นไตรลักษณ์

จิตตั้งมั่น สติระลึกรู้สัญญา ความจำ ก็จะเห็นความจำก็ไม่เที่ยงหรอก เดี๋ยวก็จำได้ เดี๋ยวก็จำไม่ได้ สั่งไม่ได้ บังคับไม่ได้ เป็นอนัตตา จิตตั้งมั่นอยู่ สติระลึกรู้สังขาร ความปรุงดีปรุงชั่วทั้งหลาย ก็จะเห็นทั้งดีทั้งชั่วเกิดแล้วดับทั้งสิ้น ไม่มีใครชั่วตลอดกาลหรอก แล้วก็ไม่มีใครดีตลอดกาลหรอก ชั่วก็อยู่ชั่วคราว ดีก็อยู่ชั่วคราว สุขก็ชั่วคราว ทุกข์ก็ชั่วคราว จำได้ก็ชั่วคราว อะไรๆ มันก็ชั่วคราวหมดเลย

เราดูเรื่อยๆ ไป แล้วเราเห็นกระทั่งจิตก็เป็นของชั่วคราว จิตเดี๋ยวก็เป็นผู้รู้ เดี๋ยวก็เป็นผู้คิด เดี๋ยวก็เป็นผู้รู้ เดี๋ยวเป็นผู้ไปดูรูป เดี๋ยวเป็นผู้รู้ เป็นผู้ไปฟังเสียง เป็นผู้รู้ เป็นผู้ไปดมกลิ่น เป็นผู้รู้ เป็นผู้ไปรู้รส เป็นผู้รู้ ไปเป็นผู้รู้สัมผัสทางกาย จิตมันจะเกิดดับ ดูไปๆ สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นทั้งหมดดับเป็นธรรมดา ถ้าเราเห็นด้วยจิตอย่างถ่องแท้อันนี้ ไม่ใช่คิด ถ้าจิตมันเข้าใจตรงนี้ถ่องแท้ นั่นคือพระโสดาบัน เห็นแล้วขันธ์ 5 มีแต่เกิดดับ ขันธ์ 5 ไม่ใช่ตัวเราของเรา

เพราะฉะนั้นไปถือศีล 5 ให้ดี แล้วทุกวันทำในรูปแบบ วันไหนฟุ้งซ่าน ก็น้อมจิตให้อยู่ในอารมณ์อันเดียวที่มีความสุข วันไหนจิตสงบแล้ว ก็ปล่อยให้จิตมันทำงาน จิตไหลไปคิดก็รู้ ถลำลงไปเพ่งอารมณ์กรรมฐานก็รู้ ถัดจากนั้นเรามาอยู่ในชีวิตจริง ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ กระทบอารมณ์ไป กระทบแล้วเกิดความเปลี่ยนแปลงที่จิต มีสติรู้ทันไป เห็นอันนี้สุข เห็นอันนี้ทุกข์ เห็นอันนี้เกิดกุศล เห็นอันนี้เกิดอกุศล รู้ที่จิต แล้วมีสติอยู่กับปัจจุบันไปเรื่อยๆ ไม่ต้องไปคาดหวังว่าจะได้อะไรเมื่อไร ถึงเวลาได้ มันก็ได้เอง ครูบาอาจารย์ท่านบอกเหมือนกินข้าว กินไปเถอะ ถึงเวลามันก็อิ่มเอง

วันนี้มีพระแจก 109 องค์ ไม่ได้ให้หวย ครูบาเขานับมา ใครที่ยังไม่เคยได้พระบูชาจากหลวงพ่อก็มารับ คนที่เคยได้แล้วก็ไม่ต้องมารับ ให้คนอื่นเขา อย่าเห็นแก่ตัว บางรอบหลวงพ่อไม่ได้เฝ้า หลวงพ่อไม่ได้ดู ก็มารับ มาหลอกพระว่ายังไม่เคยรับ แล้วเอาไปชูโชว์ เดินโชว์อยู่หน้าประตูนี้ หลอกมาได้แล้ว นี่มันเป็นหนี้สงฆ์

พระนี้เป็นของสงฆ์ สงฆ์มีมติแจกให้พวกเราเอาไปกราบ ไปไหว้ เป็นพุทธานุสติ ไปทำกรรมฐาน เราจะได้ได้บุญที่ยิ่งใหญ่ ได้ของจริง พระนี้เป็นแค่สัญลักษณ์ ให้เรานึกถึงพระ ได้ไปแล้วเอาไปไหว้ ไปไหว้ ไปสวดมนต์ทุกวันๆ ชีวิตเราจะได้ดี มีความสุข เพราะการทำดีของเราเอง พระท่านไม่ช่วยหรอก โดยเฉพาะองค์นี้ ท่านนอนอยู่ ท่านไม่ลุกมาช่วยใครหรอก

หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช
วัดสวนสันติธรรม
9 พฤษภาคม 2569

ที่มา : https://www.dhamma.com/karma-cannot-be-undone/

Karma Cannot Be Undone

A Dhamma Discourse by Luang Pu Pramote Pamojjo Wat Suan Santidham May 9, Buddhist Era 2569 (2026)

True Dhamma is actually something very close to us—it is the story of ourselves. Therefore, once you learn the Dhamma and know the method, it is simply the method of studying and knowing yourself. That which constitutes ourselves consists merely of body and mind. We learn to know the body; we learn to know the mind. If we comprehend them thoroughly, we let go. If we can let go, we are liberated from suffering and freed from burdens. If we cannot let go, we must continue to carry and shoulder the Five Aggregates (Khandhas): form, mentality, body, and mind. It is an endless burden. When this current aggregate breaks apart and decays, the mind wanders in search of a new one; this is called endlessly seeking a place of birth.

One who roams seeking a place of birth is called a Sambhaveṣī (a being seeking birth). As long as we have not yet attained Arahantship, we are all still Sambhaveṣī. Thai people tend to translate Sambhaveṣī as a wandering ghost, but it is actually us who are wandering—wandering through death and birth in this Saṃsāra (the cycle of rebirth) without end. If we do not study and do not practice the Dhamma in accordance with the Dhamma (Dhamma-anudhamma-patipatti), we cannot escape being a Sambhaveṣī. To escape from the cycle of rebirth is no easy matter; it requires a very fierce struggle. Our primary enemy is sensuality (Kāma)—our attachment and infatuation with the flavor of sensuality, which means being stuck in the flavors of sights, sounds, smells, tastes, and tangible touches. Many people say they dare not ordain, or if they do, they request only a temporary ordination, because they still yearn for and cling to sensuality.

Training Oneself to Transcend Sensuality

Ordination requires training oneself to depart from sensuality. The monastic system is a system designed to train oneself to be free from sensuality. The Four Requisites that a monk must utilize are highly limited. Regarding food, a monk must live contentedly with whatever is available and obtained. However one receives food through almsround (Piṇḍapāta), one must consume it exactly as it is; there is no choosing. Some days, a monk has to eat “blank food” (Ahan Wang). For monks who truly sustain their lives solely on almsround without anyone sending food specifically to them, some days they eat Ahan Wang—meaning their almsbowl is completely empty (Wang), with nothing in it at all. Some days they must consume food they do not like, and sometimes the food is so unfamiliar that it looks frightening.

Before Luang Hor ordained, I used to stay at a particular forest monastery. When the monks returned from almsround, they received a bird’s leg. They took that bird’s leg and boiled it whole, with its claws still curled up like this. This was considered premium food at that monastery. The monk divided some and gave it to me. The moment I saw it, I felt full instantly—full on a celestial level (Im Thip)—because I saw it and felt terrified. As a monk, if you want to eat something specific, you do not get to eat it. If you say you want something hot, you get something cold; if you want something cold, you get something hot. Because we live depending on the laypeople, we receive food according to whatever is available; we have no right to choose. If you choose too much, it is no longer the training of oneself.

A monk’s raiment is likewise strictly limited, consisting primarily of the Triple Robe (Trai Chivara): an under-robe, an outer robe, and a cloak. The Saṅghāṭī is the monk’s duplicate cloak; it is not meant to be worn over the shoulder just for show. Nowadays, monks have separate blankets, so they wear the Saṅghāṭī casually over their shoulders just to look grand. When illness arises, one uses simple medicine, whatever is available. The names of some medicines are terrifying just to hear. As for the dwelling place, the monastic discipline regulates it: if a monk builds a hut (Kuṭī), it can only be this wide and this long; large huts are prohibited. Later on, monks did not build the huts themselves; laypeople built and offered them, so the sizes grew larger. But the sum of it all is that a monk must be one of few desires (Appicchatā), desiring little. Being greedy brings nothing but suffering. For a monk, if greed becomes intense, there is only suffering. If you crave to eat this or crave to eat that, and there is nothing to eat, suffering arises.

Years ago, Luang Hor knew a monk who was a disciple of a great master. He was the son of a millionaire from Chiang Mai who ordained out of pure faith. This monk deeply craved to eat black-bean sticky rice. He said that since he had ordained several years prior, he had rarely had the chance to eat it. (Do not look at Luang Hor; after this, black-bean sticky rice will probably arrive in abundance!) He mentioned that he had stayed for many years without eating it, and he thought about it constantly. One day, while out on almsround—meditation monks walk in a single-file line—he saw from a distance that there were several bags of black-bean sticky rice. As the almsround proceeded, the monks ahead of him received all of them. By the time the layperson reached him, the sticky rice was completely gone. He said his heart sank completely.

The next day on almsround, he finally received a bag of black-bean sticky rice. He was overjoyed that he would get to consume it today. However, in the system of meditation monks, once food is obtained from almsround, all the food must be poured and mixed together in large vessels, and then passed down from the head of the line to the end of the line. He said the monk seated ahead of him took the bag of black-bean sticky rice. He related that upon returning to his hut that day, he wept. He was grief-stricken, thinking, “Oh, my parents are wealthy with hundreds of millions, and I am an only child, yet merely wanting to eat black-bean sticky rice, I cannot even have it.” He said he actually cried that day.

Why is the life of a practicing monk so intense? Because they are training to fight sensuality. Sensuality refers to beautiful forms—what we call the objects of sensual pleasure (Kāmaguṇa): beautiful sights, delicious tastes, fragrant aromas, and soft, pleasant touches through the eyes, ears, nose, tongue, and body. As a layman, one continuously indulges sensuality. Therefore, for a layperson practicing meditation, attaining the stage of a Stream-enterer (Sotāpanna) or a Once-returner (Sakadāgāmī) is not overly difficult. But to practice until reaching the stage of a Non-returner (Anāgāmī) is exceedingly difficult, because we are accustomed to indulging sensuality—or rather, indulging the defilements (Kilesas) that seek out sensuality. Take the monks who were in the news early this year, or late last year; the immense damage caused was entirely because of sensuality.

Karma Cannot Be Undone

Even among laypeople, there is this issue of fortune-tellers who claim to “dissolve or fix karma” (Gae Kam). Someone can live until old age and gain a widespread reputation, yet still fail to withstand their defilements, ultimately succumbing to sensuality. They exploit the vulnerabilities of others—people who are suffering and lacking a refuge—and deceive them purely to satisfy their own sensual lust. This is a profound demerit (Bapa). In terms of secular law, it might not seem severe because it involves indecent acts between men, but spiritually it is an act of sheer cruelty. A person is already in deep suffering; they come seeking a way to strip that suffering away, yet this person seizes the opportunity to extract sensual pleasure from them. This carries immense demerit.

In truth, I had heard the name of this fortune-teller since before I ordained. His followers used to tell me about him and invite me to see him to “fix my karma.” The moment Luang Hor heard the phrase “fixing karma,” I refused to take part. Because we are Buddhists, we have studied and know that karma cannot be undone. If an action (Kamma) has been committed, one must inevitably receive its result (Vipāka). It is just like if you are clumsy and walk headfirst into the sharp corner of a pillar, causing your head to break bleed. Will you perform a ritual to “fix the karma” so that you did not hit the pillar? But you already hit it. What is there to fix? It belongs to the past, and the past has already occurred; it cannot be undone.

When Luang Hor heard about fixing karma, I dismissed it entirely, knowing that this is not the path of a Buddhist. Buddhists believe in the law of karma and the results of karma. If anyone invites us to fix karma, we do not do it. The proper way for us to act when unwholesome karma (Akusala Kamma) bears fruit is to perform more good deeds—to accumulate an abundance of wholesome actions. It is not about finding a way to undo past karma. By increasing our wholesome deeds, we dilute the effects of the old unwholesome karma. The Buddha beautifully compared this to having a glass of water into which you throw a handful of salt. If we taste that water, oh, it is extremely salty.

But if we take that same handful of salt and throw it into a massive tank of water instead, the salt remains exactly the same in quantity—it has not decreased—yet we can drink that water. This characteristic is not the undoing or erasing of karma. The salt, which represents old karma, has not been reduced, but we have performed new, superior karma, just like adding a vast amount of water to dilute the taste of the salt so that it becomes drinkable. To go as far as claiming to know that “this person was your karmic creditor in a past life,” or that “you committed this specific sin and must fix it by asking forgiveness from this or that person”—when Luang Hor hears such things, I do not believe them. The workings of karma are unthinkably complex (Acinteyya). The only one who perceives them with absolute clarity is the Buddha. It is impossible for a person still bound by defilements to know who did what karma or is receiving what specific karmic result; it is entirely fabricated imagination (Mano), which violates the core principles. If we study the Dhamma, we will know that this is false. To possess absolute, pristine knowledge regarding the specifics of karma is beyond the scope of even the great disciples (Savakas); it is not within their sphere to know with absolute certainty, but rather as a general overview at most.

Venerable Mahāmoggallāna possessed immense psychic powers. In his spare time, he would occasionally travel to the celestial realms and encounter devas residing in magnificent celestial mansions, surrounded by lotus ponds, abundant flowers, and vast retinues. He did not sit there and perform cosmic recollection to see what specific merits or karma that deva had performed in the past. Instead, he simply asked them: “Dear Deva, by what virtues did you acquire these treasures?” The deva would then relate the story themselves: “Oh, I used to offer alms to a previous Buddha,” or “I used to observe the precepts, look after my parents, or practice forgiveness; when people insulted me, I did not harbor anger.” Venerable Mahāmoggallāna utilized the method of interviewing them; he did not sit and imagine things, fabricating that because this person has this specific karma, they receive this specific result. The domain of karma is Acinteyya; it is not within the capacity of an ordinary worldling (Puthujjana) to speculate upon.

Therefore, when we hear someone claiming to know our past karma, do not believe them. It cannot be trusted; it completely contradicts the principles that an educated Buddhist should believe. Some people might say, “But wait, how did he know that I should go and ask forgiveness from that specific person? Wow, he must be genuinely gifted to know that.” Luang Hor has worked in intelligence and news operations throughout my life; I do not view that as difficult at all. We can simply check the data beforehand—compile a list: this person lives in this house, verify it first. When someone comes to ask, you tell them, “This person is your karmic creditor; go find them at this house.” It is remarkably simple. What is so supernatural about it? Or if preparation cannot be made in time, you tell them, “Come back another day; today I must enter meditative absorption (Jhāna) first, and I will tell you next time.” Then you send someone to investigate. It must be played as an organized operation. And people are naive enough to believe it wholeheartedly, with absolute conviction, falling entirely into the trap.

Those who get deceived generally fall into two large groups: one group consists of those whose lives are facing massive problems, and the other group consists of those who are terrified that their lives might encounter problems. Have you noticed that actors, singers, and business people get deceived over and over again? When news breaks about someone being defraoned by a monk or a lay fraudster, these professions are almost always at the top of the list. This is because their lives lack stability. Conducting business is unstable; being a celebrity is unstable. Feeling that life is insecure, they must seek out external supplements or aids to boost their morale. That is all it truly achieves. And in the process, the fraudsters swindle their money, swindle their wealth, and swindle everything.

Listen to the Dhamma and Study Well, So We Do Not Believe in Superstition

These people can be deceived because they are not genuine Buddhists. To be a Buddhist, one must study. Even if one cannot practice meditation expertly yet, studying the scriptural texts (Pariyatti) is still highly beneficial. Learning practice (Paṭipatti) alone without scriptural foundation is not good; if you practice incorrectly, enter the wrong academy, or encounter an instructor whose teachings are distorted, you will not realize it. Therefore, scriptural knowledge will serve to warn the meditator that “this has gone off-track.” Meanwhile, the meditator serves to verify the texts. Those who study the texts—how do they know it is true? Once they undertake the actual practice, they realize, “Ah, this scriptural text is indeed true.” They reinforce one another.

Therefore, we must learn and study. Especially if you truly desire liberation from suffering, study the core principles of meditation with absolute precision. Study the Foundations of Mindfulness (Satipaṭṭhāna) intensely. Learn Satipaṭṭhāna, and you must know the Five Aggregates, the Three Universal Characteristics (Tilakkhaṇa), and the Sense Bases (Āyatanas). Hearing all this, it sounds like a lot, but it is simply learning about your own body and mind. In truth, when news breaks about a bad monk or a bad layperson deceiving others, we do not need to condemn them; they have their own karma. Take that fortune-teller; he is what is called a Paṇḍaka (a eunuch/intersex person).

There are five types of Paṇḍaka. Two types are permitted to ordain, while three types are prohibited. The first type is called Asitta-paṇḍaka; this type, when filled with lust, desires to perform oral acts on other men. These are permitted to ordain, but once ordained, they must absolutely cease such behavior. Another type prefers to watch—watching men engage in sexual acts with other men; in this modern era, this equates to watching clips. These are also permitted to ordain. The third group consists of those who have been castrated, such as eunuchs; these are prohibited from ordaining. They are considered a type of Paṇḍaka. However, men who have undergone vasectomies are entirely unrelated; a man with a vasectomy remains one hundred percent a male and is fully permitted to ordain. Some monks misinterpret this due to a lack of understanding of the world, claiming that if a man has had a vasectomy, he cannot ordain. That is completely irrelevant; he remains an entirely normal man, he simply cannot father children. These can ordain.

Another type of Paṇḍaka possesses both sets of genitalia—both female and male—and is thus confused, not knowing whether they are female or male; these are prohibited from ordaining. There is one more type that I cannot recall at this moment; I remembered it earlier, but it slips my mind now. Ah, these are extraordinary—sometimes they are male, and sometimes they are female. Hearing this, you might wonder, “Does such a thing actually exist? Incredible.” During the waning moon, they become female, and during the waxing moon, they become male. Why is this written in the texts? Does it truly exist? It sounds unbelievable, but I can tell you this:

The great masters used to relate that in the past, there was a novice within the meditation lineage who acted normally during the waxing moon. But when the waning moon arrived, he would hide away from sight. The monks grew suspicious and went to secretly peer in—lo and behold, he had turned into a woman. He had genuinely become a woman; it was not merely a psychological feeling of being a woman, but the physical body had transformed accordingly, even growing breasts. Cases like this have occurred; they have happened. But most of us were not born in time to witness such cases, and when the masters discovered it, they had him disrobe. These are prohibited from ordaining.

Therefore, regarding the Dhamma, when we study it, certain things may arouse doubt as to whether they are true or false because they are highly bizarre. They are bizarre, yet they do exist; it is entirely a matter of pure karma. As for that fortune-teller instructor, if he wishes to ordain, he actually still can; he falls under the category that is not forbidden from ordination. However, he committed heavy unwholesome karma, making a living off the distress and misery of vulnerable people, devoid of any compassion in his heart. We must listen to the Dhamma and study well, so that we do not believe in superstition.

Since Luang Hor was a child, when people worshipped local spirits or deities, I never joined them. At home, they would sometimes perform ancestral or deity worship during Chinese New Year, but I did not participate. My heart simply did not believe it. If I go and worship, the spirits might look at my face and find me obnoxious for no reason. I never entered spirit shrines. Once we practice meditation, we become completely anchored in the Sasana (the Religion); anything that lies outside the pristine teachings of Buddhism, we reject. Luang Hor has never performed a misfortune-dispelling ritual (Sado Khro), never traveled to various temples to worship deities to pray for wealth—never.

Whether a person is poor or rich depends entirely on their own karma—both past karma and new karma. New karma means being diligent in making a living; if you work in the right channel, you become wealthy. It is not that devas come to assist us in becoming rich. What we vividly see is that the temples that construct deities for people to worship—it is those temples that become rich. There are some around this area too, where people go to worship. Being a Buddhist means having the Triple Gem as one’s sole refuge (Saraṇa). Other refuges for us do not exist; the Buddha, the Dhamma, and the Sangha are our supreme refuges, our excellent protection.

If we desire to practice meditation and realize Stream-entry, a Stream-enterer possesses no other refuge outside of Buddhism. We must train ourselves: anything that lacks reason or contradicts the teachings, we reject. What we must undertake is the Threefold Training (Tisikkhā). If asked what the duty of a Buddhist is, you must be able to answer: the duty of a Buddhist is to study. Study what? Study how to cultivate virtue (Sīla) where it is lacking, and how to make existing virtue flourish and become unshakable. Study how to develop concentration (Samādhi) where it is absent, and how to make existing concentration powerful. Study how to give rise to wisdom (Paññā) that has never arisen, to know rightly and understand rightly. Wisdom is the paramount factor.

The Threefold Training Must Be Fully Complete

The reason we practice meditation almost to the point of death is to acquire Right View (Sammā-diṭṭhi)—which is correct wisdom itself. What we aim to eradicate is called Wrong View (Micchā-diṭṭhi)—incorrect knowledge. Therefore, what we must study is called the Threefold Training: studying Higher Virtue (Adhisīla-sikkhā), Higher Mind or Concentration (Adhicitta-sikkhā), and Higher Wisdom (Adhipaññā-sikkhā). And this learning must proceed in proper sequence. If one attempts to jump straight to Higher Wisdom without a foundation of virtue supporting it, it turns into the “wisdom of a master thief”—utilizing knowledge and understanding to deceive others or to deceive oneself into believing one has attained this or that stage of enlightenment.

Therefore, virtue is the vital foundation. Having established virtue, one must then train the mind; this is called Citta-sikkhā. Training the mind has two aspects: training the mind to have strength and power, and training the mind to be completely ready for the development of wisdom. Thus, the development of wisdom is to take that mind which is ready, powerfully stable, and firmly anchored, and apply it to cultivate wisdom—to learn the ultimate truth of the body and mind. Some people claim that once wisdom is attained, there is no need to keep the precepts anymore.

If we look at the pedestal of a Buddha statue, most are crafted with three tiers, serving as a symbol of Virtue (Sīla), Concentration (Samādhi), and Wisdom (Paññā). If the bottom tier is absent, the top tier cannot stand. Without virtue, concentration cannot be established; without concentration, wisdom cannot arise. Therefore, those who claim they do not hold to the precepts or adhere to virtue because they possess wisdom—you must know that these people possess Wrong View (Micchā-diṭṭhi); they are arrogant, placing themselves above the teachings of the Buddha. And these people sometimes come out to propagate and teach; but notice, after existing for a period, they face total ruin—they cannot survive.

Just recently, another one disrobed. It is good that he disrobed. There will be distorted individuals like this emerging periodically. They exist for a while because they practice the Dhamma incorrectly (Dhamma-asorupa). It is just like if we build a three-story house: once the third floor is completed, can we dismantle the first and second floors? It cannot stand; the third floor would instantly collapse. To say one has wisdom and can thus neglect concentration and virtue is impossible; wisdom will definitely collapse. Just like a three-story building, it must be constructed floor by floor. For the first floor, we establish virtue; for the second floor, we build upward—not by tearing virtue away, but by building on top of it to acquire concentration. Having virtue and concentration, we then build further to give rise to wisdom.

Therefore, the Threefold Training must be fully complete; it is not that having wisdom allows one to neglect virtue and concentration. Luang Hor used to make this mistake. I practiced meditation since childhood and did not see where wisdom would arise at all, until I met Luang Pu Dune. He taught Luang Hor to develop wisdom by observing mental phenomena (Nāmadhamma). Once Luang Hor understood the method of developing wisdom, I lost all interest in practicing concentration, feeling it was a waste of time. I stopped practicing concentration entirely and pursued wisdom exclusively. I pursued wisdom continuously for two years. When concentration became insufficient, Vipassanūpakilesa (the imperfections of insight) arose—a profound radiance (Obhāsa) manifested. It was bright during the day and bright during the night, and the mind was filled with nothing but bliss. Dwelling within that light, there was only happiness. After staying in that state for a long time, wise consideration (Yonisomanasikara) arose.

The Buddha taught that the mind is inconstant (Anicca); why is our mind constant? The Buddha taught that the mind is suffering (Dukkha); why is our mind filled with nothing but bliss? The Buddha taught that the mind is non-self (Anattā); why can we control it? This is how I reflected; this is called Yonisomanasikara—it is not random, irrational thinking, but thinking correctly according to the principles. Now I realized we had guided the mind incorrectly, yet I could not fix it, unable to see where the error lay. I could not figure it out until I met Luang Ta Maha Bua, who told me: “In observing the mind, you are not reaching the true mind anymore. You must believe us; we have passed through this ourselves. Nothing compares to the word-repetition (Parikamma).”

When Luang Hor heard that he instructed me to repeat a word, I thought of Bud-dho, Bud-dho, but my mind did not like it; it felt annoyed. I did not like the repetition of Buddho. Luang Hor thought, “Ah, if he instructs me to perform word-repetition, it indicates that our tranquility practice (Samatha) is deficient, our concentration is insufficient.” Luang Hor then practiced concentration using the method I was skilled in: breathing in, Bud; breathing out, dho. Breathing for just a brief moment, the mind became tranquil. The moment the mind gathered into unification (Appanā Samādhi), I realized instantly, “Oh, for the past year, our mind has been dwelling outside—remaining in an empty, radiant state on the outside.” The mind had not entered its foundation (Bhāva). When the mind does not enter its foundation, it cannot proceed anywhere further; it becomes completely stuck there. Once the mind unified through tranquility practice, I knew what I had been doing was wrong, and I could then proceed forward.

Why is it that when the mind dwells outside, it is useless? Why must the mind remain with the body and mind? Because actual practice is the learning to know our own body and mind, so that we may see their inherent suffering and disadvantage, and thereby let go. If the mind remains radiant, empty, and comfortable on the outside, how can it perceive any suffering or disadvantage? When you die, you simply become a Brahma deity, and that is all. One must rely on Yonisomanasikara, observing oneself. Whatever you observe and still do not understand, when an opportunity arises, ask the masters.

In Luang Hor’s practice, whenever a problem arose, I observed myself and was able to pass through it almost every single time—nearly every time. There were very few instances where I had to ask the masters. Since I began practicing, the masters had to assist Luang Hor a total of only 7 times—just 7 times, with some masters helping more than once. Other than that, during our practice, we will see daily problems arise. If this problem arises, you want to go ask; if that problem arises, you want to ask. Throughout the day, you do nothing but sit and think; the moment doubt arises, you go ask. Having asked, you come back to think further, then doubt arises anew, and you go ask again.

Therefore, those who are overly fond of asking, overly fond of thinking, and unstable—we have them here too. Some people love to ask—asking over and over, trivial questions. Instead of observing the states (Sabhāva) that are actually present and occurring, they do nothing but sit and ask. When will they ever understand? The Dhamma must be realized by oneself; one cannot rely solely on the intellect of the masters. One must know by oneself, see by oneself, utilizing close observation. Is that which we are practicing cultivating wholesomeness or unwholesomeness? Observe it simply like this: having done it, do defilements increase or decrease? Having done it, does wholesomeness that has not yet arisen come to arise? Does existing wholesomeness flourish? Observe yourself, and you will maintain yourself. And during practice, when a problem arises, do not panic; firmly grasp the present state. Know the state precisely in the immediate present.

Whatever Is Subject to Origination Is All Subject to Cessation

If we do not abandon the present moment, maintaining mindfulness to know the body and mind in the immediate present, we will not fail. The moment we abandon the present, we fail instantly. If we remain with the present, whatever state our mind is in, know it directly. If you cannot know the mind, know the body. Therefore, it is not that everyone who observes the mind can do so every single day. On days when energy is depleted, one must come to observe the body—feel the physical body. As the body moves, feel it; as the body moves, continue to feel it. Reaching a certain point, the mind will regain strength and will naturally return to observing the mind. Once able to observe the mind, we will see that everything arising within the mind—whether happiness or suffering, whether wholesome or unwholesome—arises and entirely ceases. One will see it exactly like this. Our seeing that whatever arises ceases—this is paramount. If seen with absolute thoroughness, that is the realization of a Stream-enterer (Sotāpanna).

Therefore, we must train ourselves—train. Virtue must be strictly maintained. Every day, allocate time to practice in structured form (In Form). Intitially, remain anchored with your meditation object (Kammaṭṭhāna). If the mind rests tranquilly with the meditation object, it will possess happiness, peace, and strength. When remaining with the meditation object, do so comfortably; do not force the mind to become tranquil. Whether it becomes tranquil or not is fine; continuously know the meditation object. If it becomes tranquil, so be it; if not, so be it—keep practicing continuously. And if our mind is comfortable and happy, concentration will arise naturally; the mind will become tranquil on its own.

Therefore, select a meditation object that you feel comfortable and happy dwelling with, and remain there. We then possess happiness, the mind becomes tranquil. And if you wish to train concentration to achieve a firmly established mind (Citta Tang Man), utilize the same meditation object, but shift your observation inward to the mind itself; place the importance upon the mind, not upon the meditation object. If we place the importance upon the meditation object, we acquire the type of concentration that is tranquil (Arammana Alms). If we place the importance upon knowing our own mind, we acquire the type of concentration that is firmly established (Khanika/Upacara Samadhi).

For instance, breathing in, Bud; breathing out, dho—know intimately the moment the mind slips away to think of something else. Breathing in, Bud; breathing out, dho—know intimately the moment the mind plunges down to fixate on the breath. Know the mind intimately. The mind will drift back and forth, back and forth; simply keep knowing it. Do not attempt to control it; do not force it. If the mind drifts, let it drift, but possess mindfulness to know it. And the very instant we know that the mind has drifted away, that drifting mind will cease, and the firmly established mind will arise. Practice this frequently, and the mind will gain strength; it will become firmly established automatically without our intention. Thereafter, when mindfulness recollects the body, it will perceive the Three Universal Characteristics of the body. When mindfulness recollects feelings (Vedanā)—happiness or suffering—it will perceive happiness, suffering, or neutral feelings as operating under the Three Characteristics.

With the mind firmly established, when mindfulness recollects perception (Saññā)—memory—it will perceive that memory is also inconstant; at times it remembers, at times it forgets. It cannot be commanded; it cannot be forced—it is non-self (Anattā). With the mind remaining firmly established, when mindfulness recollects mental formations (Saṅkhāra)—all wholesome and unwholesome fabrications—it will perceive that both the wholesome and the unwholesome arise and entirely cease. No one is unwholesome forever, and no one is wholesome forever. Unwholesomeness dwells temporarily; wholesomeness dwells temporarily. Happiness is temporary; suffering is temporary. Remembering is temporary. Everything is entirely temporary.

We watch continuously, and we come to see that even the mind itself is a temporary thing. The mind is at one moment the knower, at the next moment the thinker; at one moment the knower, at the next moment the browser of sights; at one moment the knower, at the next moment the listener of sounds; at one moment the knower, at the next moment the smeller of aromas; at one moment the knower, at the next moment the taster of flavors; at one moment the knower, at the next moment the feeler of bodily touches. The mind continuously arises and ceases. Keep watching. Whatever is subject to origination is all subject to cessation. If we perceive this thoroughly with the mind—not through thinking—if the mind understands this thoroughly, that is the state of a Stream-enterer. One sees that the Five Aggregates consist purely of arising and ceasing; the Five Aggregates are not our self or belonging to our self.

Therefore, maintain the Five Precepts excellently. And every day, practice in structured form. On days when the mind is highly distracted, guide the mind to rest within a single object that brings happiness. On days when the mind is tranquil, let the mind do its work: if the mind drifts to think, know it; if it plunges down to fixate on the meditation object, know it. Following that, as we live in daily life, when the eyes, ears, nose, tongue, body, and mind contact sense objects—contact occurs and gives rise to transformation within the mind—possess mindfulness to know it intimately in time. See this as happiness, see this as suffering; see this giving rise to wholesomeness, see this giving rise to unwholesomeness. Know directly at the mind, and maintain mindfulness with the present moment continuously. There is no need to anticipate what you will attain or when. When the time arrives to attain, it happens on its own. The masters compared it to eating rice: just keep eating; when the time comes, you will naturally be full.

Today there are 109 Buddha statues to be distributed. I am not giving out lottery numbers; the monks counted them. Whoever has never received a shrine statue from Luang Hor may come and receive one. Those who have previously received one do not need to come; leave it for others, do not be selfish. In some rounds, Luang Hor is not watching, I am not looking, and people come to receive—lying to the monks that they have never received before, and then carrying it out to show off in front of the gate. Deceiving to acquire it this way renders you indebted to the Sangha (Ni Song).

These statues belong to the Sangha. The Sangha passed a resolution to distribute them for you to pay respects, to bow, as an object of Buddha-remembrance (Buddhānussati) to support your meditation practice, so that you may acquire immense merit—the real thing. The statue is merely a symbol to remind us of the Buddha. Having received it, take it to pay respects, to bow, and to chant prayers every single day; your life will then be good and filled with happiness because of your own wholesome actions. The statue itself does not assist you; especially this specific posture—He is lying down; He will not get up to assist anyone.